به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، شینا انصاری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در مراسم گرامیداشت روز ملی دریای خزر با بیان اینکه ۲۱ مرداد تنها یک مناسبت تقویمی نیست، اظهار کرد: این روز یادآور یک تعهد مشترک است؛ کنوانسیون منطقه‌ای حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر که به احترام میزبانی جمهوری اسلامی ایران به «کنوانسیون تهران» شهرت یافت، ۲۰ سال است که لازم‌الاجرا شده و پنج کشور ساحلی با وجود تفاوت‌ها، بر یک حقیقت بنیادین توافق کرده‌اند که دریای خزر پیش از آنکه مرزهای جغرافیایی کشورها را از یکدیگر جدا کند، میراث مشترک آنهاست.

وی افزود: امسال در بیستمین سالگرد این کنوانسیون، این تعهد بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی و تقویت است.

حفاظت از خزر مسئولیتی بین‌نسلی است

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر اهمیت دریای خزر برای ایران گفت: دریای خزر برای جمهوری اسلامی ایران تنها یک پهنه آبی نیست، بلکه بخشی از هویت ملی، تاریخی، فرهنگی و اقتصادی کشور است.

انصاری ادامه داد: سه استان گیلان، مازندران و گلستان حیات اجتماعی و معیشتی خود را با این دریا پیوند زده‌اند و میلیون‌ها ایرانی به صورت مستقیم و غیرمستقیم از مواهب آن بهره‌مند می‌شوند؛ از این رو حفاظت از دریای خزر برای ما یک انتخاب سیاسی یا مقطعی نیست، بلکه مسئولیتی بین‌نسلی است.

تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و تصویب پروتکل ارزیابی اثرات زیست‌محیطی

وی با اشاره به اقدامات جمهوری اسلامی ایران در حوزه همکاری‌های منطقه‌ای گفت: با پیگیری مستمر و همراهی ارزشمند مجلس شورای اسلامی، به‌ویژه کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست، پروتکل ارزیابی اثرات زیست‌محیطی فرامرزی الحاقی به کنوانسیون تهران به تصویب رسید که این اقدام جایگاه جمهوری اسلامی ایران را در اجرای کامل تعهدات کنوانسیون تقویت کرده است.

انصاری افزود: در نشست‌های تخصصی ژنو و در قالب کارگروه پنج‌جانبه برای استقرار دبیرخانه دائمی کنوانسیون تهران در منطقه خزر نیز تلاش‌هایی انجام شده و امیدواریم این موضوع با عزم مشترک کشورهای ساحلی به نتیجه برسد.

توسعه زیرساخت‌های علمی برای حفاظت از خزر

معاون رئیس‌جمهور با اشاره به اقدامات علمی و میدانی سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: در کنار دیپلماسی محیط زیست، اقدامات علمی و میدانی نیز با جدیت دنبال شده است. اطلس دریای خزر و اطلس زیستگاه‌ها و رودخانه‌های حوزه جنوبی خزر، بانک داده تنوع زیستی با ثبت بیش از ۲۳۰۰ گونه و برنامه جامع پایش آلاینده‌ها، زیرساخت دانشی تصمیم‌گیری‌های ما را تقویت می‌کنند.

وی با اشاره به برنامه‌های حفاظت از گونه‌های شاخص دریای خزر گفت: فوک خزری، تنها پستاندار بومی این دریا، در کانون توجه سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد. برنامه اقدام ملی حفاظت از فوک خزری تدوین و دبیرخانه تخصصی آن تأسیس شده و مراکز امداد و تیمار در بابلسر، میانکاله، بندرترکمن و پارک ملی بوجاق راه‌اندازی شده است.

انصاری افزود: همکاری‌های بین‌المللی با مراکز تخصصی در اروپا نیز در همین راستا انجام شده و حفاظت از آزادماهی خزری و ماهیان خاویاری به عنوان میراث ژنتیکی ارزشمند منطقه، با تمرکز بر تأمین حقابه رودخانه‌های محل تخم‌ریزی، مقابله با صید غیرمجاز، کنترل آلودگی‌ها و طراحی ذخیره‌گاه ژنتیکی در دستور کار قرار دارد.

احیای تالاب‌های ساحلی خزر در دستور کار است

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اهمیت تالاب‌های ساحلی خزر گفت: تالاب‌های ساحلی خزر از میانکاله و خلیج گرگان تا تالاب بین‌المللی انزلی، بخش مهمی از امنیت اکولوژیک منطقه را تشکیل می‌دهند و طرح‌های جامع احیای این تالاب‌ها با محوریت تأمین آب، لایروبی مسیرها و استفاده از پساب تصفیه‌شده در دستور کار قرار دارد.

وی همچنین از پایش مستمر آلاینده‌های نفتی، فلزات سنگین و سموم خبر داد و گفت: استانداردهای محیط زیستی برای تأسیسات بندری با همکاری سازمان بنادر و دریانوردی اعمال می‌شود و موضوع تصفیه‌خانه‌های فاضلاب استان‌های شمالی نیز در برنامه هفتم توسعه با جدیت در حال پیگیری است.

انصاری مدیریت پسماند استان‌های شمالی را یکی دیگر از دغدغه‌های جدی سازمان حفاظت محیط زیست دانست و افزود: پروژه منطقه‌ای مقابله با زباله‌های دریایی و پلاستیک‌های دریایی با رویکردی نظام‌مند در دریای خزر و با حمایت فدراسیون روسیه در حال اجراست که می‌تواند به بهبود مدیریت آلودگی‌های خشکی‌زاد، تحلیل داده‌های منطقه‌ای و ارتقای چارچوب‌های سیاستی کمک کند.

کاهش تراز آب خزر؛ یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های محیط زیستی منطقه

معاون رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت توجه فوری به کاهش تراز آب دریای خزر گفت: در کنار اقدامات پایه، باید سریع و مسئولانه درباره یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های محیط زیستی دریای خزر صحبت کنیم.

وی افزود: در یک دهه گذشته سطح آب دریای خزر حدود دو تا دو و نیم متر کاهش یافته است و تغییر اقلیم، افزایش تبخیر و کاهش آورد رودخانه‌ها از عوامل اصلی این روند هستند.

انصاری هشدار داد: اگر این پدیده را با همکاری جمعی مدیریت نکنیم، پیامدهای آن بر اکوسیستم، بنادر، معیشت جوامع ساحلی و زندگی مردم منطقه بسیار گسترده خواهد بود و تجربه تلخ دریاچه آرال هشداری جدی برای همه ماست.

وی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران در چارچوب همکاری پنج‌جانبه کشورهای ساحلی، پایش علمی و همچنین تدوین راهکارهای مشترک را پیگیری می‌کند.

برنامه اقدام کشورهای ساحلی برای نوسانات سطح آب خزر

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: برنامه اقدام کشورهای ساحلی حوزه دریای خزر درباره نوسانات سطح آب برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰، چارچوبی جامع برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای، ارتقای دانش و توسعه راهکارهای سازگارانه فراهم کرده است.

انصاری افزود: در آستانه هفتمین اجلاس سران خزر، آمادگی خود را برای قرار دادن موضوع کاهش تراز دریای خزر در کانون گفت‌وگوهای عالی‌رتبه منطقه‌ای اعلام می‌کنیم و از هر ابتکار مشترکی که بتواند به پایداری بلندمدت این پهنه آبی ارزشمند کمک کند، استقبال خواهیم کرد.

ضرورت حمایت مجلس و تأمین منابع برای اجرای برنامه‌های حفاظتی

وی از مدیران اجرایی، نمایندگان مجلس و استانداران خواست از همکاری‌های مشترک و تعهدات بین‌المللی در حوزه حفاظت از دریای خزر حمایت کنند و منابع لازم برای اجرای برنامه‌های حفاظتی را تأمین کنند.

انصاری با اشاره به نقش مجلس شورای اسلامی در تصویب پروتکل ارزیابی اثرات زیست‌محیطی فرامرزی گفت: این اقدام نمونه‌ای از هم‌افزایی دولت و مجلس در سال گذشته بود و امیدواریم این همکاری در مسیر حفاظت از دریای خزر با قدرت بیشتری ادامه یابد.

ایران آماده آغاز فصل جدید همکاری‌های محیط زیستی در خزر است

معاون رئیس‌جمهور در پایان با تأکید بر اینکه سرنوشت دریای خزر بیش از هر زمان دیگری در گرو همکاری مشترک پنج کشور ساحلی است، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران، همان‌گونه که در شکل‌گیری کنوانسیون تهران پیشگام بوده، امروز نیز آماده است در کنار کشورهای دوست و همسایه، فصلی نو از همکاری‌های محیط زیستی را بر پایه اعتماد، علم، مسئولیت مشترک و آینده‌نگری رقم بزند.

وی ابراز امیدواری کرد: بیستمین سالگرد کنوانسیون تهران و برگزاری هفتمین اجلاس سران خزر، سرآغاز دوره‌ای تازه از همگرایی و اقدام مؤثر برای حفاظت از این میراث گرانبها باشد.