بازار؛ گروه راه و مسکن: مرتضی دهقان در جمع خبرنگاران در پاسخ به این پرسش که ظاهرا دولت پس از سال ها با احداث فرودگاه بین المللی قم موافقت کرده است در حالیکه بسیاری از کارشناسان بر این باور هستند که این فرودگاه توجیه اقتصادی ندارد. حال بطور مشخص سوال این است که آیا این فرودگاه توجیه اقتصادی دارد یا خیر؟ و اینکه آیا وزارت راه و شهرسازی موافق احداث این فرودگاه در قم هست یا خیر؟ گفت: ابتدا باید توضیحی در خصوص احداث فرودگاه ارائه کنم. بعضا شاهد این هستیم که اعلام می شود در کشور فرودگاه زیاد داریم. اما باید این مطلب را اینطور اصلاح کنم. یعنی باید ما هرگونه دسترسی مردم به حمل و نقل هوایی را افزایش دهیم.

وی ادامه داد: حال باید این مساله را با کشورهای وسعت و جمعیت ایران مقایسه و بررسی کنیم. میانگین دسترسی مردم به حمل و نقل هوایی چقدر است؟ بعد از پیروزی انقلاب بنا به دلایل مختلف فرودگاه هایی در کشور ایجاد و احداث شد. حالا شاید برخی از این فرودگاه ها در یک نقطه احداث نمی شد و در یک مکان دیگری احداث می شد دسترسی را راحت تر می کرد اما در کل در ایران تعداد فرودگاه ها زیاد نیست و باید در حوزه ناوگان تلاش بیشتری انجام دهیم.

دهقان تاکید کرد: در حوزه حمل و نقل و زیرساخت حمل و نقل مثل فرودگاه، بنادر، ریل و جاده نیازمند سرمایه های کلان هستند که دیربازده هستند. در دنیا هم اینگونه است. معمولا دولت ها در این حوزه ها سرمایه گذاری می کنند و این دولت ها هستند که زیرساخت ها را احداث می کنند. در ایران هم، تمام دولت های بعد از انقلاب اهتمام زیادی در این حوزه داشتند و متناسب با نیاز نیز فرودگاه احداث کرده اند چرا که اگر فرودگاه احداث نمی شد توسعه ای در آن جا شکل نمی گرفت. به عنوان مثال اگر فرودگاه خلیج فارس عسلویه احداث نمی شد بدون شک منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس و فازهای مختلف پارس جنوبی به این راحتی شکل نمی گرفت.

مدیر عامل شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران ادامه داد: اگر فرودگاه بم احداث نمی شد در آن منطقه ارگ بم شکل نمی گرفت. چرا که برای فرودگاه بم، دولت در آن دوران چند میلیون دلار وام اعطا کرد تا توانستیم دو هواپیما خریداری کنیم. حالا وقتی دولت مسئولیت خود را انجام داده است این بار نوبت بخش خصوصی است و ناوگان را وارد کند و از این زیرساخت ها که اتفاقا زودبازده هم هست نهایت استفاده را ببرد.

در خصوص فرودگاه بین المللی قم نیز از دهه ۹۰ که بحث احداث آن مطرح شد مقرر شده بود که بخش خصوصی برای احداث فرودگاه قم ورود کند. بخش خصوصی ورود کرد و باند هم احداث شد و تا بُرج مراقبت هم پیش رفت اما بنا به دلایلی به مشکلاتی با منابع طبیعی برخورد و اقدامات قانونی به مشکل خورد و پروژه متوقف شد

دهقان گفت: در خصوص فرودگاه بین المللی قم نیز از دهه ۹۰ که بحث احداث آن مطرح شد مقرر شده بود که بخش خصوصی برای احداث فرودگاه قم ورود کند. بخش خصوصی ورود کرد و باند هم احداث شد و تا بُرج مراقبت هم پیش رفت اما بنا به دلایلی به مشکلاتی با منابع طبیعی برخورد و اقدامات قانونی به مشکل خورد و پروژه متوقف شد. در بازه های مختلفی احداث فرودگاه بین المللی قم در دستور کار دولت های مختلف قرار گرفت که فراز و نشیب های مختلفی داشت. در کلان بخواهیم اعلام کنیم باید اذعان شود که در کشور، تعداد فرودگاه ها زیاد نیست.

او در پاسخ به این پرسش که آیا فرودگاه بین المللی قم توجیه اقتصادی دارد یا خیر؟ تاکید کرد: اینکه به یک فرودگاه به شکل یک واحد بخواهیم نگاه کنیم و اعلام کنیم که توجیه اقتصادی دارد یا خیر صحیح نیست. اثرات القایی که روی صنایع گردشگری و رفت و آمد و اقتصاد منطقه ایجاد می کند باید نگریسته شود. به هر حال در قم ، منطقه ویژه سلفچگان را در کنار خود دارد. این ها مسائلی است که افرادی که در این حوزه مطالعه می کنند این موارد را در نظر بگیرند.

دهقان با تاکید بر اینکه باید همواره چند قدم از سایر ناوگان هوایی جلوتر باشیم و اتفاقا بعد از جنگ و آتش‌بس فعالیت ما در حوزه ناوبری هوایی آغاز شد تاکید کرد: ۲۷ فرودگاه‌ در حوزه‌های مختلف آسیب‌ دیدند و بازسازی آنها کار بسیار سخت و دشواری بود. ما با دو اولویت ایمنی و کنترل هوایی کار را پیش بردیم. بازسازی سیستم‌های ناوبری هم انجام شد.

دهقان خاطر نشان کرد: پرواز بدون زیرساخت‌های ناوبری نمی‌توانست انجام شود از توان داخلی و شرکت‌های دانش بنیان استفاده کردیم تا سیستم‌های ناوبری جدیدی ایجاد و احداث شود.

مدیر عامل شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران ادامه داد: پهپاد درآسمان بود، اما همکاران ما با اقدامات خود فضا را برای پرواز مجدد انجام می‌دادند و این موارد باید در تاریخ ثبت شوند.

او گفت: تامین منابع مالی بسیار حائز اهمیت است که باید تاکید کنیم اگر به روش عادی بخواهیم پیش برویم قطعا به مشکل می‌خوریم. پس اولین اقدام ما مدیریت منابع بود. دولت هم در خرید تجهیزات ناوبری کمک کرد و از خارج وارد کردیم.

دهقان تصریح کرد: بعد از آتش‌بس شروع به ادامه کار بر اساس اولویت‌ها بود. با مولدسازی توانستیم چند پروژه را پیش ببریم.

او ادامه داد: با جذب سرمایه بخش خصوصی توانستیم تامین مالی خوبی انجام دهیم. جنگ باعث شد ما بتوانیم به اقدامات جدیدی فکر کنیم و با یک رویکرد جدیدی به بازسازی تجهیزات و ناوگان روی بیاوریم.

مدیرعامل شرکت فرودگاه‌ها با تشریح اقدامات انجام‌شده برای بازگشت فرودگاه‌های آسیب‌دیده به چرخه عملیاتی اظهار کرد: نخستین اقدام، آماده‌سازی سطوح پروازی برای انجام نشست و برخاست هواپیماها بود و همزمان بازسازی سیستم‌های ناوبری و کمک‌ناوبری نیز آغاز شد.

وی افزود: اولویت نخست در این مرحله، استفاده از ظرفیت متخصصان حوزه ناوبری هوایی شرکت فرودگاه‌ها بود. این متخصصان با استفاده از سیستم‌ها و سامانه‌های موجود و تجهیزاتی که در جریان جنگ آسیب دیده بودند، اقدامات لازم را برای بازگرداندن آنها به وضعیت عملیاتی انجام دادند.

دهقان تأکید کرد: پرواز بدون وجود زیرساخت‌های فرودگاهی و ناوبری هوایی امکان‌پذیر نیست؛ از این رو، بازسازی فرودگاه‌ها و سیستم‌های ناوبری به‌صورت همزمان در دستور کار قرار گرفت.

وی یادآور شد: در مرحله دوم، استفاده از ظرفیت داخلی و شرکت‌های دانش‌بنیان در دستور کار قرار گرفت. در سال‌های گذشته تلاش کرده بودیم برای تأمین سامانه‌ها، سیستم‌ها و تجهیزات مورد نیاز حوزه حمل‌ونقل هوایی از توان شرکت‌های داخلی استفاده کنیم و این ظرفیت در روند بازسازی نیز به کار گرفته شد.

وی با اشاره به آسیب‌دیدن برخی شرکت‌های دانش‌بنیان و تجهیزات آنها در جریان جنگ گفت: با تمام تلاشی که صورت گرفت و با همدلی ایجادشده، زیرساخت‌های لازم در اختیار این شرکت‌ها قرار گرفت تا در کنار متخصصان شرکت فرودگاه‌ها فعالیت کنند. به این ترتیب، از ظرفیت بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز برای بازسازی و آماده‌سازی زیرساخت‌های مورد نیاز استفاده شد.

دهقان افزود: به دلیل ملاحظات موجود، در حال حاضر امکان اعلام نام شرکت‌ها و سامانه‌هایی که با اتکا به توان داخلی ساخته یا بازسازی شده‌اند وجود ندارد؛ اما پروازهایی که امروز انجام می‌شود، حاصل همین اولویت‌بندی و تلاش بی‌وقفه بخش‌های مختلف در کنار یکدیگر است.

وی با اشاره به نقش کارکنان شرکت فرودگاه‌ها در حفظ زیرساخت‌های حیاتی در جریان جنگ گفت: یکی از نکات قابل توجه، انجام کار جهادی توسط کارکنان و مجموعه‌های مختلف بود. این موضوع تنها به کارکنان دولت محدود نمی‌شد و همه پای کار بودند.

مدیرعامل شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران ادامه داد: در شرایطی که پهپادها در آسمان حضور داشتند، کارکنان شرکت فرودگاه‌ها مشغول تخلیه تجهیزات اساسی از برج‌ها و ساختمان‌های فنی فرودگاه‌ها و انتقال آنها به محل‌های امن بودند تا از واردشدن خسارت بیشتر جلوگیری شود و امکان بازگرداندن سریع تجهیزات به مدار عملیاتی فراهم شود.

وی با بیان اینکه پیمانکاران نیز در این روند در کنار شرکت فرودگاه‌ها حضور داشتند، گفت: برخی پیمانکاران حتی بدون قرارداد یا دریافت وجه، فعالیت خود را در کنار مجموعه آغاز کردند و در روند بازسازی مشارکت داشتند.

اظهارات فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی درباره کنترل پروسیجرال مورد توجه بخش‌های تخصصی قرار گرفت. ممکن است افراد غیرمتخصص برداشت متفاوتی از این موضوع داشته باشند، اما مشخص نیست تعبیر «پروسیجرال» به معنای «ذهنی» بر اساس کدام دیکشنری مطرح شده است

دهقان با تأکید بر اینکه «پروسیجرال» یکی از استانداردترین سرویس‌های قابل ارائه در حوزه ناوبری هوایی است، اظهار کرد: اظهارات فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی درباره کنترل پروسیجرال مورد توجه بخش‌های تخصصی قرار گرفت. ممکن است افراد غیرمتخصص برداشت متفاوتی از این موضوع داشته باشند، اما مشخص نیست تعبیر «پروسیجرال» به معنای «ذهنی» بر اساس کدام دیکشنری مطرح شده است.

پروازهای عبوری از فضای کشور بر اساس استانداردهای مشخص سرویس‌دهی می‌شوند و این خدمت صرفاً به تجهیزات محدود نیست، بلکه مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها، فرآیندها و تجهیزات را شامل می‌شود. ضمن اینکه نباید همه تجهیزات حوزه ناوبری هوایی را رادار تلقی کرد و تجهیزات کمک‌ناوبری نیز لزوماً رادار نیستند

وی افزود: پروازهای عبوری از فضای کشور بر اساس استانداردهای مشخص سرویس‌دهی می‌شوند و این خدمت صرفاً به تجهیزات محدود نیست، بلکه مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها، فرآیندها و تجهیزات را شامل می‌شود. ضمن اینکه نباید همه تجهیزات حوزه ناوبری هوایی را رادار تلقی کرد و تجهیزات کمک‌ناوبری نیز لزوماً رادار نیستند.

مدیرعامل شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران با اشاره به جایگاه رادار در این مجموعه گفت: رادار یکی از اجزای تجهیزات ناوبری هوایی است و عمدتاً در افزایش ظرفیت به ما کمک می‌کند. در شرایط فعلی نیز حجم پروازهای داخلی و بین‌المللی انجام‌شده در فضای کشور همچنان پایین‌تر از ظرفیت موجود است و توانایی کنترل این میزان از پروازها را داریم.

آماده‌سازی رادارها در دستور کار قرار گرفته و طی هفته جاری یک رادار جدید در یکی از مناطق کنترل پایانه‌ای پرترافیک (TMA) به شبکه راداری کشور افزوده خواهد شد

دهقان از برنامه شرکت برای توسعه و آماده‌سازی تجهیزات راداری خبر داد و گفت: آماده‌سازی رادارها در دستور کار قرار گرفته و طی هفته جاری یک رادار جدید در یکی از مناطق کنترل پایانه‌ای پرترافیک (TMA) به شبکه راداری کشور افزوده خواهد شد.

وی ادامه داد: علاوه بر این، دو رادار دیگر نیز در دست اقدام است که با استفاده از توان متخصصان داخلی کشور، در آینده نزدیک وارد مدار خواهند شد. همچنین خرید رادارهای جدید نیز در برنامه قرار دارد که پس از تأمین و طی مراحل آماده‌سازی، به شبکه عملیاتی کشور اضافه می‌شوند.

معاون وزیر راه و شهرسازی در پایان با تأکید بر ایمنی خدمات ارائه‌شده در فضای کشور خاطرنشان کرد: با اطمینان می‌توان گفت سرویس‌های ارائه‌شده از نظر ایمنی و استانداردهای لازم در سطح قابل قبولی قرار دارند. عبور شرکت‌های هواپیمایی خارجی از فضای ایران نیز نشان‌دهنده اعتماد آنها به ایمنی و استاندارد بودن خدمات کنترل ترافیک هوایی کشور است.