به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از عصر ایران، ذخائر راهبردی نفت کشورها یکی از شاخص های اصلی میزان تاب آوری آنها در شرایط شوک های عرضه انرژی در جهان محسوب می شود.

میزان ذخائر راهبردی نفت در جهان یکی از واضح‌ترین شاخص‌های چگونگی آمادگی کشورها برای شوک‌های انرژی و عدم قطعیت های ژئوپلیتیکی هستند. این ذخایر استراتژیک به دولت‌ها کمک می‌کنند تا در طول جنگ‌ها، تحریم‌ها، بلایای طبیعی یا اختلالات بازار، عرضه سوخت داخلی را تثبیت کنند.

بر اساس گزارش وبگاه “ویژوال کاپیتالیست” و طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، جهان در حال حاضر پس از بسته شدن تنگه هرمز، که فشار شدیدی بر بازارهای سوخت و قیمت بنزین در سراسر جهان وارد کرده است، با یکی از بزرگترین اختلالات عرضه انرژی در تاریخ مدرن روبرو است.

تصویرسازی زیر با استفاده از داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، بزرگترین موجودی تخمینی فعلی نفت استراتژیک در مخازن زمینی را نشان می‌دهد. این تصویر، کشورهایی را که بیشترین آمادگی را برای تحمل اختلالات عرضه جهانی نفت را دارند، برجسته می‌کند.

چین حدود 1.4 میلیارد بشکه موجودی نفت خام استراتژیک دارد که بیش از مجموع 9 انبار بزرگ بعدی ذخیره در دیگر کشورهاست. بر اساس تخمین ها چین در سال میلادی 2025 روزانه حدود یک میلیون بشکه نفت به ذخائر راهبردی خود افروده است.

ایالات متحده، ژاپن و کشورهای عضو OECD (سازمان توسعه و همکاری اروپا)، بزرگترین دارندگان بعدی هستند که نشان دهنده دهه‌ها آمادگی برای شوک‌های بزرگ عرضه نفت است.

با تخمین 1.4 میلیارد بشکه نفت ذخیره در چین، این رقم از مجموع موجودی استراتژیک ایالات متحده، ژاپن، کشورهای عضو OECD اروپا، عربستان سعودی، کره جنوبی، ایران، امارات متحده عربی و هند بیشتر است.

امروزه، مجموع ذخایر کشورهای ذکر شده در بالا حدود 70 درصد از کل حجم نفت ذخیره شده در جهان را تشکیل می‌دهد.

مقیاس ذخایر چین نشان‌دهنده وابستگی بالای آن به مسیرهای تامین خارجی، از جمله کریدورهای دریایی حساس استراتژیک مانند تنگه هرمز است. هرچه ذخایر بزرگتر باشد، کشورها انعطاف‌پذیری بیشتری برای عبور از دوره‌های نوسان بازار دارند.

ایالات متحده دومین ذخایر بزرگ نفت خام را دارد

ایالات متحده با 413 میلیون بشکه در ذخایر استراتژیک نفت (SPR)، شبکه‌ای زیرزمینی که پس از تحریم نفتی 1973 ایجاد شده‌اند، در رتبه دوم قرار دارد.

ژاپن با وجود منابع انرژی داخلی محدود، با 263 میلیون بشکه در رتبه سوم قرار دارد. از آنجا که این کشور تقریبا تمام نفت خام خود را وارد می‌کند، حفظ ذخایر اضطراری بزرگ، مدت‌هاست که یک اولویت ملی برای توکیو بوده است.

مجموع کشورهای اروپایی در OECD با 179 میلیون بشکه، چهارمین ذخایر بزرگ نفت خام را دارند.

چندین کشور خاورمیانه و دیگر کشورهای آسیایی نیز ذخایر استراتژیک قابل توجهی را در اختیار دارند که اهمیت روزافزون امنیت انرژی را در کشورهای واردکننده و صادرکننده برجسته می‌کند.

با ادامه تقاضای جهانی نفت و تنش‌های ژئوپلیتیکی، بسیاری از کشورها به فکر گسترش ظرفیت ذخیره‌سازی برای محافظت بهتر از خود در برابر اختلالات عرضه و تنش های ژئوپلتیک در آینده هستند.

تاریخچه شوک‌های نفتی 

بحران نفتی 1973-1974 که ناشی از تحریم جهانی نفت توسط تولیدکنندگان اصلی بود، باعث افزایش 300 درصدی قیمت جهانی نفت شد. این بحران نشان داد که بسیاری از کشورهای صنعتی چقدر در برابر اختلالات واردات نفت آسیب‌پذیر هستند.

در پاسخ، آژانس بین‌المللی انرژی با یکی از اهداف اصلی خود ایجاد ذخایر استراتژیک نفت در کشورهای عضو برای کاهش تاثیر اختلالات عرضه در آینده ایجاد شد.

از سال 1974، 6 بحران نفتی و متعاقب آن 6 روند آزادسازی ذخائر استراتژیک نفت رخ داده است:

1991: در آستانه جنگ خلیج فارس.

2005: پس از آنکه طوفان‌های کاترینا و ریتا به زیرساخت‌های نفتی در خلیج مکزیک آسیب رساندند.

2011: در پاسخ به اختلال طولانی مدت در عرضه نفت ناشی از جنگ داخلی لیبی.

2022: پس از حمله روسیه به اوکراین.

2022: دومین آزادسازی در اواخر همان سال با تشدید بحران انرژی.

2026 (بزرگترین تاکنون): پس از بسته شدن تنگه هرمز.