غزال زیاری – محققان با در نظر داشتن مأموریت‌های بعدی پروژه «آرتمیس» در مریخ و فراتر از آن، مشغول کسب اطلاعات بیشتری در این رابطه هستند و معتقدند که این مأموریت‌ها به گسترش دامنه بشریت و آنچه درباره منظومه شمسی خود می‌دانیم، کمک زیادی خواهند کرد.

مأموریت FM۲ برای آینده‌ای ایمن

در صفحه وب آزمایش FM۲ یا «اشتعال مواد روی ماه» ناسا دراین‌باره می‌خوانیم: «ازآنجاکه آتش می‌تواند یک خطر فاجعه‌بار برای پروازهای فضایی و اکتشافات انسانی در شرایط سخت باشد، FM۲ یک گام حیاتی در تعیین قابلیت اشتعال مواد و ایمنی در مأموریت‌های آینده خواهد بود.»

ناسا در گزارش خود یادآوری کرده که یکی از مشکلات این است که بعضی از موادی که روی زمین قابل اشتعال نیستند، ممکن است در فضا قابل اشتعال باشند. یعنی بعضی مواد ممکن است در گرانش ماه و در غلظت پایین‌تر اکسیژن نسبت به گرانش زمین، آتش بگیرند.

امیلی جانسون، مدیر پروژه این آزمایش، در پادکستی دراین‌باره توضیح داد: «بعضی از مواد وقتی می‌سوزند، تمایل دارند تا به‌صورت توده‌هایی شبیه قطرات کوچک اشک، از بخش اصلی جدا شوند. حالا تصور کنید که اگر در محیطی با ریز گرانش یا گرانشی جزئی باشید، این قطره‌های کوچک به گلوله‌های آتش کوچکی تبدیل می‌شوند که با شناور شدن، می‌توانند چیزهای دیگر را به آتش بکشند. به همین خاطر درک ویژگی‌های مختلف مواد در مقیاس‌های مختلف شعله فوق‌العاده اهمیت دارد.»

رفتار متفاوت شعله‌ها در سطح ماه

شعله‌ها در ماه، متفاوت از زمین رفتار می‌کنند. روی سطح کره زمین، از آنجا که گرانش، هوای خنک‌تر و متراکم‌تر را به سمت پایین می‌کشد، شعله را به این شکل می‌بینیم. ولی شعله روی سطح ماه یا در نقاطی با گرانش کمتر و بدون وزن مثل ایستگاه فضایی بین‌المللی به این‌ شکل نخواهد بود.

دریکی از پست‌های وبلاگ ناسا در سال ۲۰۲۳ دراین‌باره می‌خوانیم: «در مکان‌هایی با گرانش کمتر، این جریان رخ نمی‌دهد؛ مثلاً در ایستگاه فضایی، شعله‌های با تکانه کم به شکل گرد یا حتی کروی درمی‌آیند.»

درنتیجه روی سطح ماه و با در نظر داشتن گرانش ماه که حدود یک‌ششم گرانش زمین است، شعله‌ها کمی گردتر از شعله‌های روی زمین خواهند بود.

اما سؤالی که مطرح می‌شود این است که این آزمایش در عمل چطور انجام خواهد شد؟ خبر خوب این است که قرار نیست کسی روی سطح ماه آتش بزرگی روشن کند.

محفظه‌ای ویژه برای کنترل آتش

دانشمندان یک محفظه احتراق فلزی استوانه‌ای رباتیک و خودکفا را طراحی کرده‌اند که آن را با مأموریتی که محموله‌های تجاری را به سطح ماه می‌فرستد، ارسال خواهند کرد.

این محفظه دارای چهار نمونه آزمایشی است که از پنبه، فایبرگلاس و میله‌های آکریلیک ساخته‌شده‌اند و قرار است در سطح ماه به آتش کشیده شوند. درعین‌حال در این محفظه یک سنسور اکسیژن، ابزاری که تابش الکترومغناطیسی را اندازه‌گیری می‌کند و دوربین‌هایی برای ثبت رفتار آتش در گرانش ماه (ازجمله سرعت گسترش آن)، قرار داده‌شده است.

در دهه‌های اخیر ناسا آزمایش‌های آتش متعددی در ریز گرانش روی زمین انجام داده اما همچنان به اطلاعات بیشتری نیاز است. محققان ناسا دراین‌باره گفته‌اند: «دسترسی مستقیم به ماه، بهترین راه برای ارزیابی قابلیت اشتعال مواد روی ماه خواهد بود. انجام آزمایش‌های گسترده تأیید صلاحیت مواد در آنجا ایده‌آل است، اما این آزمایش‌ها باید تا زمانی که انسان به شکل گسترده‌ای روی ماه حضور داشته باشد، به تعویق بیفتد. به همین خاطر انجام این آزمایش جدید به پر کردن نقص‌های دانشی حیاتی در ایمنی آتش در فضاپیماها کمک خواهد کرد.»

طبق گفته آن‌ها یافته‌های جدید احتمالاً منجر به به‌روزرسانی استانداردهای مواد فضاپیما خواهد شد و قرار بر این است که این مأموریت به‌زودی و در اواخر امسال انجام شود.

منبع: independent

۵۸۳۲۱