به گزارش خبرنگار مهر، سهراب کارگر، رئیس انجمن صنعت پخش ایران، امروز در نشست خبری با اشاره به شرایط حاکم بر صنعت پخش اظهار کرد: شرایط جنگی در ماه‌های گذشته از چند جهت بر صنعت پخش اثر گذاشت که نخستین مورد، محدود شدن عرضه از سوی شرکت‌های تولیدی بود.

وی افزود: این محدودیت به‌ویژه در مورد شرکت‌های کوچک که بخش قابل توجهی از عرضه محصولات آنها از طریق شرکت‌های پخش استانی و منطقه‌ای انجام می‌شود، آثار بیشتری داشت؛ چراکه این شرکت‌های پخش از عمق تاب‌آوری کمتری برخوردارند.

رئیس انجمن صنعت پخش ایران ادامه داد: از زمستان سال گذشته تا بهار امسال، حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ شرکت پخش استانی و منطقه‌ای که عمدتاً در زنجیره‌های غذا، دارو و محصولات آرایشی و بهداشتی فعالیت داشتند، با مشکلات جدی مواجه شدند و بخشی از آنها از بازار خارج شدند.

کارگر با اشاره به کاهش تنوع کالا در فروشگاه‌ها گفت: در ابتدای دهه ۱۴۰۰ ممکن بود در یک فروشگاه برای یک کالا، دو تا پنج برند مختلف مشاهده شود، اما اکنون معمولاً یک یا دو برند در فروشگاه‌ها عرضه می‌شود. کاهش قدرت خرید مردم و کاهش توان فروشگاه‌ها برای نگهداری موجودی کالا از عوامل اصلی این وضعیت است.

وی همچنین از کاهش سودآوری شرکت‌های بزرگ پخش خبر داد و گفت: شرکت‌های پخش سراسری با کاهش شدید حاشیه سود مواجه شده‌اند و در فصل بهار نیز تعدیل نیروی انسانی در برخی شرکت‌ها اتفاق افتاد. شرکت‌های بزرگ تلاش کردند فعالیت خود را حفظ کنند، اما ظرفیت و سطح فعالیت آنها به‌شدت کاهش یافته است.

انباشت مطالبات در زنجیره دارو

رئیس انجمن صنعت پخش ایران در ادامه با اشاره به مطالبات شرکت‌های پخش از دولت و سایر بخش‌های زنجیره توزیع گفت: در حوزه دارو، میزان مطالبات به رقم‌های بسیار بالایی رسیده و با گذشت زمان نیز کاهش پیدا نکرده است.

کارگر افزود: برای درک اهمیت موضوع کافی است توجه کنیم که برخی داروخانه‌ها از مهر و آبان سال گذشته هنوز مطالبات خود را از سازمان تأمین اجتماعی دریافت نکرده‌اند. این مشکل به‌صورت زنجیره‌ای از داروخانه به شرکت پخش و از شرکت پخش به تأمین‌کننده منتقل می‌شود.

وی گفت: تنها در ماه گذشته بیش از پنج همت چک برگشتی در سیستم داروخانه‌ها ثبت شده که فشار قابل توجهی بر شرکت‌های پخش وارد کرده است.

رئیس انجمن صنعت پخش ایران با اشاره به افزایش قیمت برخی داروها نیز اظهار کرد: طی هفته گذشته قیمت تعداد قابل توجهی از اقلام دارویی افزایش یافت و میزان افزایش در برخی موارد بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد بود که بخش قابل توجهی از آنها داروهای عمومی هستند. ادامه این روند، تاب‌آوری زنجیره دارو را با چالش جدی مواجه می‌کند.

مخالفت انجمن با دریافت هزینه برای سامانه‌ها

کارگر در بخش دیگری از سخنان خود درباره دریافت هزینه از شرکت‌های پخش بابت سامانه‌های دولتی گفت: انجمن صنعت پخش با اصل اجرای قانون مخالف نیست و شرکت‌ها نیز موظف به اجرای قوانین هستند، اما نسبت به آثار و تبعات این تصمیم انتقاد داریم و نقطه‌نظرات انجمن نیز به وزارت صنعت، معدن و تجارت اعلام شده است.

وی افزود: یکی از مسائل مهم این است که طبق الزامات مربوط به بهبود محیط کسب‌وکار، چنین تصمیماتی باید پیش از تصویب از منظر آثار آن بر کسب‌وکارها بررسی شود، در حالی که این فرآیند به‌صورت کامل انجام نشده است.

رئیس انجمن صنعت پخش ایران ادامه داد: وقتی دولت سامانه‌ای را برای دریافت اطلاعات ایجاد می‌کند، منطقی نیست هزینه ایجاد و نگهداری آن از کسانی که اطلاعات را در سامانه وارد می‌کنند دریافت شود. امروز با بیش از ۵۰ سامانه مواجه هستیم و اگر این رویه ادامه پیدا کند، برای هر سامانه جدید نیز انتظار پرداخت هزینه از فعالان اقتصادی ایجاد خواهد شد.

کارگر تأکید کرد: شرکت پخش این هزینه را در نهایت از جیب خود پرداخت نمی‌کند؛ زیرا هزینه‌های شرکت پخش به زنجیره توزیع منتقل می‌شود و در نهایت بر قیمت مصرف‌کننده اثر خواهد گذاشت.

وی هشدار داد: امروز ممکن است مبلغ تعیین‌شده هزار ریال باشد، اما مشخص نیست در آینده این مبلغ به ۱۰ هزار یا حتی ۱۰۰ هزار ریال افزایش پیدا نکند. نگرانی انجمن فقط اثر مالی این تصمیم نیست، بلکه ایجاد یک رویه جدید در دریافت هزینه از بخش خصوصی است.

رئیس انجمن صنعت پخش ایران گفت: اجرای چنین سیاست‌هایی در شرایطی که بخش خصوصی برای حفظ عرضه و تأمین کالا در میدان حضور دارد، می‌تواند به اعتماد عمومی و شفافیت اطلاعات آسیب بزند و الگوی نامناسبی برای سایر سامانه‌های موجود در کشور ایجاد کند.

افزایش هزینه سوخت، قیمت تمام‌شده توزیع را بالا می‌برد

در ادامه این نشست، شروانی، دبیر انجمن صنعت پخش ایران، با اشاره به هزینه‌های حمل‌ونقل در صنعت پخش اظهار کرد: حاشیه سود شرکت‌های پخش بر اساس ساختاری تعیین شده که هزینه سوخت، نیروی انسانی و انبارداری را دربر می‌گیرد و افزایش هر یک از این هزینه‌ها مستقیماً بر صورت‌های مالی شرکت‌ها اثر می‌گذارد.

وی افزود: اگر قرار باشد قیمت یا هزینه سوخت افزایش پیدا کند، بدون تردید باید ساختار قیمت‌گذاری و حاشیه سود شرکت‌های پخش نیز مورد بازنگری قرار گیرد؛ زیرا صنعت پخش نمی‌تواند افزایش هزینه‌های خود را بدون اثر بر قیمت نهایی کالا جذب کند.

دبیر انجمن صنعت پخش ایران تأکید کرد: شرکت‌های پخش روزانه باید تعداد زیادی حواله و عملیات توزیع انجام دهند و هرگونه اختلال در تأمین سوخت یا افزایش هزینه حمل‌ونقل، مستقیماً بر روند توزیع کالا اثر خواهد گذاشت.

ویزیتورهای امروزی شاید آخرین نسل نباشند

کارگر در ادامه با بیان اینکه صنعت پخش حلقه‌ای پنهان اما حیاتی در اقتصاد کشور است، گفت: این بخش علاوه بر انتقال کالا از تولیدکننده به مصرف‌کننده، به یکی از زیرساخت‌های مهم اقتصادی کشور تبدیل شده است.

وی افزود: صنعت پخش در شرایط کنونی کشور با چالش‌هایی از جمله تورم، کاهش قدرت خرید مردم، شرایط جنگی، مشکلات توزیع کالاهای اساسی، مسائل تأمین و لجستیک و همچنین مشکلات تأمین مالی مواجه است، اما با وجود این شرایط، توانسته عملکرد قابل قبولی داشته باشد و پایداری شبکه توزیع یکی از نقاط قوت اقتصاد کشور در شرایط نامتعارف بوده است.

رئیس انجمن ملی صنعت پخش با اشاره به ظرفیت این صنعت در مدیریت شرایط بحرانی گفت: در سال‌های گذشته، یکی از اهرم‌های مؤثر دولت برای توزیع کالا، استفاده از ظرفیت صنعت پخش بوده است. انتقال بیش از ۱۵ تا ۲۰ هزار خودرو در کمتر از ۴۸ ساعت به استان‌های مهمان‌پذیر و همچنین توزیع بیش از ۲.۵ برابر کالاهای اساسی در میان مصرف‌کنندگان عمومی استان‌ها در دوره‌های جنگی، نشان‌دهنده ظرفیت و توانمندی این صنعت است.

کارگر ادامه داد: با این حال، تغییرات ایجادشده در فضای کسب‌وکار این پرسش را مطرح می‌کند که آیا صنعت پخش آمادگی پذیرش این تحولات را دارد یا خیر.

وی با اشاره به پایان تدریجی شیوه‌های سنتی فروش گفت: صنعت پخش در حال ورود به دوره جدیدی است و باید دید تا چه اندازه برای این تغییر آماده شده است. در گذشته، برخورداری از انبارهای متعدد، ناوگان گسترده و شعب فراوان برای شرکت‌های پخش یک مزیت محسوب می‌شد، اما در آینده این امکانات همچنان مورد نیاز خواهند بود، هرچند دیگر به‌تنهایی مزیت رقابتی محسوب نمی‌شوند.

رئیس انجمن ملی صنعت پخش افزود: حتی باید این پرسش را مطرح کرد که آیا ویزیتورهای امروزی، نسل آخر ویزیتورها هستند؟ نمی‌توان پاسخ قطعی به این پرسش داد، اما بدون تردید صنعت پخش آینده، مدیران، فروشندگان و ساختارهای توزیع متفاوتی خواهد داشت.

کارگر تصریح کرد: صنعت پخش آینده، شرکتی داده‌محور خواهد بود، نه ناوگان‌محور. در این مدل باید بر اساس داده و تحلیل مشخص شود چه کالایی، توسط چه کسی، با چه میزان و سایزی و در چه زمانی خریداری شود.

وی با اشاره به نقش هوش مصنوعی در آینده صنعت پخش گفت: پرسش مهم دیگر این است که صنعت پخش تا چه اندازه آمادگی پذیرش هوش مصنوعی را دارد. هوش مصنوعی دیگر صرفاً موضوع آینده نیست و در برخی صنایع به مرحله‌ای فراتر از این رسیده است؛ بنابراین صنعت پخش ایران نیز باید میزان آمادگی خود برای پذیرش و استفاده از این فناوری را افزایش دهد تا بتواند خود را با تحولات جدید هماهنگ و به‌روز نگه دارد.